مقاله ها

کودکی که مواد شوینده خورده را وادار به استفراغ نکنید

کودکی که مواد شوینده خورده را وادار به استفراغ نکنید

فوق تخصص گوارش و کبد کودکان با هشدار نسبت به یکی از اقدامات اشتباه پس از بلع مواد اسیدی و یا قلیایی سوزاننده مثل مواد شوینده، گفت: وادار کردن کودک به استفراغ می‌تواند با بازگرداندن ماده سوزاننده به مری، سوختگی و آسیب بافتی را تشدید کند.

دکتر مجید صداقت، فوق‌تخصص گوارش و کبد کودکان، با اشاره به خطر بلع مواد سوزاننده در کودکان اظهار کرد: کودکان خردسال معمولاً به‌صورت تصادفی و نوجوانان در برخی موارد به‌صورت عمدی(با نیاتی چون خودکشی) این مواد را مصرف می‌کنند و در هر دو حالت، تشخیص سریع و اقدام صحیح اهمیت زیادی دارد.

عضو هیات علمی دانشکده پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، افزود: اسیدها و بازهای قوی از مهم‌ترین مواد سوزاننده محسوب می‌شوند، اما برخی مواد دیگر نیز ممکن است به دلیل ماهیت شیمیایی خود، حتی با وجود pH نزدیک به خنثی، موجب آسیب بافتی شوند؛ بنابراین در صورت احتمال بلع یک ماده شیمیایی، بهتر است بسته‌بندی یا نام ماده در اختیار کادر درمان قرار گیرد تا نوع ماده به‌درستی مشخص شود.

وی ادامه داد: استفاده از دارو یا هر ماده‌ای با هدف ایجاد استفراغ نباید انجام شود و اگر کودک به‌صورت خودبه‌خودی استفراغ کرده باشد، باید از تکرار آن جلوگیری شود و داروهای ضدتهوع و استفراغ در مرکز درمانی مورد استفاده قرار گیرد.

این فوق‌تخصص گوارش و کبد کودکان همچنین نسبت به تلاش خانواده‌ها برای خنثی کردن ماده خورده‌شده هشدار داد و گفت: دادن اسید برای خنثی کردن ماده قلیایی یا دادن ماده قلیایی برای خنثی کردن اسید، بسیار اشتباه است. زیرا واکنش شیمیایی میان این مواد می‌تواند با تولید گرما، آسیب بافتی را بیشتر کند.

دکتر صداقت درباره یکی دیگر از باورهای رایج پس از بلع مواد شوینده گفت: دادن حجم زیادی آب با هدف رقیق کردن ماده سوزاننده نیز توصیه نمی‌شود، چراکه حجم زیاد مایعات می‌تواند باعث استفراغ و در نتیجه تماس مجدد ماده با مری شود.

وی افزود: اگر کودک هوشیار است و خودش تمایل به خوردن مقدار کمی آب یا شیر دارد، می توان در فاصله انتقال به مرکز درمانی مقدار کمی مایع به او داده شود،   سوختگی دهان، میزان آسیب مری را مشخص نمی‌کند.

وی با اشاره به اینکه شدت آسیب داخلی همیشه از ظاهر کودک قابل تشخیص نیست، اظهار کرد: وجود یا نبود سوختگی در دهان و صورت، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که مری نیز دچار آسیب شده یا نشده است. ممکن است دهان کودک آسیب واضحی نداشته باشد اما مری و معده دچار سوختگی شده باشند؛ بنابراین اگر احتمال بلع ماده سوزاننده وجود دارد، نبود زخم در دهان نباید باعث اطمینان کاذب خانواده شود.

به گفته وی، آبریزش دهان، مشکل یا امتناع از بلع، درد شکم یا قفسه سینه، تهوع و استفراغ و در برخی موارد سرفه یا علائم تنفسی می‌توانند از نشانه‌های آسیب ناشی از بلع مواد سوزاننده باشند؛ با این حال ممکن است کودک در ساعات ابتدایی علامت مشخصی نداشته باشد. در مواردی والدین از بلع مواد سوزاننده توسط کودک بی اطلاع هستند لذا توجه به علائم و جدی گرفتن علائم از سوی والدین بسیار مهم است.اگر ماده سوزاننده روی صورت و لباس بیمار ریخته است باید لباس تعویض و صورت بیمار شسته شود.موادشوینده را در بطری آب معدنی نریزید

این فوق‌تخصص گوارش و کبد کودکان، پیشگیری را مهم‌ترین راه مقابله با این حوادث دانست و تأکید کرد: یکی از اشتباهات خطرناک، انتقال مواد شوینده و سوزاننده از ظرف اصلی به ظروفی مانند بطری آب معدنی یا سایر ظروف مواد غذایی و نوشیدنی است. کودک نمی‌تواند تشخیص دهد که داخل یک بطری آب چه ماده‌ای قرار دارد و ممکن است آن را با تصور اینکه آب یا نوشیدنی است، مصرف کند. بنابراین مواد شوینده و سوزاننده باید همیشه در ظرف اصلی خود، با برچسب مشخص و دور از دسترس کودکان نگهداری شوند..

دکتر صداقت ادامه داد: قرار دادن مواد شوینده در کابینت‌های پایین و در دسترس کودک نیز خطرناک است و خانواده‌ها باید این مواد را در قسمت‌های مرتفع و خارج از دسترس کودکان قرار دهند.

باتری های سکه‌ای؛ یک اورژانس واقعی

وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو نسبت به خطر بلع باتری‌های سکه‌ای یا دیسکی در کودکان هشدار داد و گفت: این باتری‌ها در ساعت‌ها، اسباب‌بازی‌ها و برخی وسایل دیگر استفاده می‌شوند و اگر کودک آنها را ببلعد در مدت کوتاهی آسیب جدی ایجاد می کند. آسیب بافتی ناشی از گیر کردن باتری سکه‌ای در مری می‌تواند از دقایق ابتدایی آغاز شود و طی چند ساعت به آسیب بسیار شدید دیواره مری منجر شود؛ بنابراین در صورت احتمال بلع باتری، نباید منتظر بروز علائم ماند و کودک باید به‌عنوان یک وضعیت اورژانسی، سریع به مرکز درمانی منتقل شود.

وی با اشاره به علائمی مانند آبریزش دهان، اختلال بلع، درد قفسه سینه یا شکم، استفراغ و علائم تنفسی گفت: ممکن است کودک در ساعات ابتدایی فاقد علامت واضح باشد و همین موضوع ضرورت توجه والدین به احتمال بلع باتری را بیشتر می‌کند.در 12 ساعت اول پس از بلع باطری میتوان درصورتیکه بیمار هوشیار باشد و سنش بالای یکسال باشد به وی عسل به میزان 10 سی سی هر 10 دقیقه و حداکثر 6 نوبت داد.

دکتر صداقت درباره عوارض احتمالی بلع مواد سوزاننده خاطرنشان کرد: آسیب این مواد ممکن است به مرحله حاد محدود نشود و در هفته‌های بعد، عوارضی مانند تنگی مری ایجاد شود که نیازمند پیگیری و درمان است.

وی افزود: در مرکز درمانی، پس از ارزیابی وضعیت بیمار، اقدامات درمانی لازم انجام می‌شود و در موارد لازم آندوسکوپی برای بررسی میزان آسیب دستگاه گوارش انجام خواهد شد. شدت آسیب مشاهده‌شده در آندوسکوپی، در تعیین ادامه روند درمان نقش مهمی دارد.

این فوق تخصص گوارش کودکان در پایان تأکید کرد: در مواجهه با احتمال بلع مواد شوینده، سوزاننده یا باتری‌های سکه‌ای، اقدام عجولانه در خانه می‌تواند خطرناک باشد؛ مهم‌ترین کار والدین، جلوگیری از استفراغ و رساندن سریع کودک به مرکز درمانی است.